• Têketin
  • Bibe Nivîskar
  • Ziman
Paraplejî û Teknîka Nû

Paraplejî û Teknîka Nû


nivîskar: Metîn Eser
barkirin: Gelarêzan 3, 2018, 7:59


Sê mêrên ku bi nexweşiya paraplejiyê (ji ber qelsbûna tûreyên di marîpiştê de rûdide) nexweş ketibûn û nedikaribûn bilivin, bigerin, bi xêra teknîkeke nû a li Swîsreyê îcad kirine, dîsa destpê gerê kirine. Kovara navdar a zanyariyê Nature encamên xebatê eşkere kiriye.

 

Ji sê kesên nexweş yek Gert-Jan Oskamê 35 salî yê ji Hollandayê bûye. Gert-Jan Oskam 7 sal berê ji ber paraplejiyê felç bûye û bi xêra teknîka nû a zanyar Grégoire Courtine û hevalên wî, Grégoire Courtine zanyarekî paraplejî û tûrenasiyê ye, emeliyat bûye.

 

Lêkolîner Grégoire Courtine û hevkarên wî împlantekê li marîpiştê û pacemakerekê jî li zikê wî bicîh dikin. Bi saya pacemakerê tûreyên bixesar dikarin sinyalê belav bikin. Sensor li nigên kesên nexweş dihêne girêdan û pacemaker ji sensoran sinyalê werdigire û împlantê bi sinyalên xwe hişyar dike û pê re jî tûreyên bixesar ji nû ve destpê çalakiyên xwe dikin.

 

Piştî xebat û ceribandinên ku bi elektro-şokê tekrar-tekrar pêk hatine, encamên girîng hatine bidest xistin. Oskam bi xêra teknîka nû a niha bi qasî şeş deqîqeyan dikare bênavber bigere, di şeş deqîqeyan de 80metreyê dihere. Li pey xebatên çend meheyan berdewam kirine, pêdivî bi elektro-şokê nemaye, tûreyên bixesar hêdî-hêdî, gav bi gav xwe nû kirine.

 

Oskam wiha dibêje; “Tedewiya elektro-şokê min nediêşand, min bitenê çalakiya tûreyên xwe hîs dikir. Dema împlanta li marîpişta min bicîh kirine, sînyalê werdigire ez pirr pê nahesim û ew bitenê serê xwe jî têrê nake ku ez pê bigerim, divê bi wê sinyalê ez jî cad bikim û gavên xwe biavêjim. Dema ez bixwazim gava xwe ya rastê an jî çepê biavêjim, împlant jî alîkariya min dike û dikarim gava xwe biavêjim.”

 

Oskam wiha berdewam dike; “Divê meriv tim û tekrar-tekrar biceribîne, a rast dema em dixebitîn û vê gavê jî tim tirsa min hebû ku ez ê bikevim û xwe biêşînim lê piştî çend salên bihurî, her çiqas zor û zehmet be jî, ez a niha dikarim hin karên xwe, bi xwe û bi serê xwe bikim.”

 

Lêkolînerên xebatê diyar dikin ku kesên bi paraplejiyê divê di destpêka nexweşiyê de û zû bi zû tedawî bibin. Xebatên li ser împlantê dê berdewam bikin û di sê salên li pêş me de dê li welatên Ewropayê û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê testên berfireh pêk bihînin. Lêkolîner bi wê hêviyê ne ku encamên pirr girîng û serkeftî bidest bixinin.

 

Encamên xebatê ku weke STIMO (Stimulation Movement Overground) binav kirine, di kovara Natureê de hatiye weşandin.

 

Çavkanî: Nature

dîtin: 40

Pêveker:

zanyarî zanist xebat vedîtin paraplejî teknîk